PCI mang lại lợi ích rõ rệt hơn ở bệnh nhân đau thắt ngực ổn định có bệnh mạch vành khu trú (ORBITA-2)
Phát hiện chính:
- Bệnh nhân có bệnh mạch vành khu trú (focal disease) hưởng lợi rất lớn từ PCI về giảm đau thắt ngực, cải thiện chất lượng cuộc sống và tăng thời gian tập thể dục trên máy chạy bộ.
- Ngược lại, ở bệnh nhân có bệnh mạch vành lan tỏa (diffuse disease), lợi ích của PCI gần như tương đương với thủ thuật giả (placebo). PCI ít hiệu quả hơn rõ rệt.
→ Mức độ tương tác giữa kiểu bệnh và hiệu quả của PCI là rất mạnh (xác suất lợi ích > 99,9%).
Chi tiết nghiên cứu:
ORBITA-2 là thử nghiệm lớn nhất từng thực hiện so sánh PCI với thủ thuật giả (placebo procedure) ở bệnh nhân đau thắt ngực ổn định. Trong phân tích này, 245 bệnh nhân có dữ liệu đo huyết động học bằng dây dẫn áp lực (pressure-wire pullback với iFR hoặc resting full-cycle ratio) trước khi phân nhóm ngẫu nhiên.
Các bác sĩ can thiệp đã đánh giá pattern bệnh và phân loại thành: focal (khu trú), diffuse (lan tỏa) hoặc hỗn hợp. Kết quả cho thấy:
- PCI làm giảm rõ rệt điểm số triệu chứng đau thắt ngực và số lần đau ngực mỗi ngày ở nhóm bệnh khu trú.
- Lợi ích trên nhiều thang điểm Seattle Angina Questionnaire (tần suất đau ngực, giới hạn hoạt động thể chất, chất lượng sống…) cũng rõ nét hơn nhiều ở nhóm focal disease.
- Bệnh nhân có bệnh khu trú thường có triệu chứng đau thắt ngực điển hình kiểu Rose angina – yếu tố cũng dự báo đáp ứng tốt với PCI.
Ý nghĩa thực hành quan trọng:
- Chụp mạch vành (angiography) thường không đủ chính xác để phân biệt focal hay diffuse. Nhiều trường hợp bác sĩ nghĩ là tổn thương khu trú khi xem phim, nhưng khi đo physiology bằng pressure wire lại phát hiện bệnh lan tỏa.
- Khi phát hiện bệnh lan tỏa, việc đặt stent thường mang lại lợi ích rất hạn chế, thậm chí gần như không khác gì placebo. Lúc này nên ưu tiên điều trị nội khoa tối ưu thay vì can thiệp.
- Ngược lại, khi xác định được bệnh khu trú, khả năng cải thiện triệu chứng rõ rệt bằng stent là rất cao.
TS. Rasha Al-Lamee – tác giả chính – nhấn mạnh: “Khi đã vào buồng thông tim, ngoài việc đánh giá sinh lý (physiology), chúng ta nên đánh giá thêm pattern bệnh (focal hay diffuse). Nếu là bệnh khu trú, đặt stent rất có khả năng giúp bệnh nhân giảm đau thắt ngực tốt. Còn bệnh lan tỏa thì nên cân nhắc để điều trị thuốc thôi.”
Kết luận:
Phân tích ORBITA-2 giải thích một phần lý do tại sao các thử nghiệm trước đây (như ORBITA, COURAGE, ISCHEMIA) cho kết quả khiêm tốn hoặc âm tính ở nhóm đau thắt ngực ổn định: vì chúng bao gồm cả bệnh nhân có bệnh mạch vành lan tỏa – nhóm ít hưởng lợi từ stent.
Thông điệp thực hành: Trong đau thắt ngực ổn định, quyết định đặt stent không nên chỉ dựa vào mức độ hẹp hay thiếu máu cục bộ, mà cần kết hợp đánh giá kiểu bệnh (focal vs diffuse) bằng physiology pullback để chọn đúng bệnh nhân sẽ thực sự hưởng lợi.
TLTK: https://www.jacc.org/doi/10.1016/j.jacc.2026.02.5126
Ts Ngô Minh Hùng (tổng hợp)